Trendi Kaçırmayın
Bedava Yaşıyoruz
Küçük Büyüktür





Bedava uçak bileti, bedava müzik CD'si, bedava DVD oynatıcısı... Bütün bunlar gelecekte iş dünyasında rutin uygulamalar halini alacak. Peki, bu şirketler nasıl mı hayatta kalacak? Bedava verdikleri şeylerin yanında sattıkları ürün ve hizmetler sayesinde gelirleri daha da artacak.

Bedava sirke baldan tatlıdır diye bir söz vardır... Severiz bedavayı... Aldığımız bir ürünün yanında verilen promosyon bizi mutlu eder. Kredi kartımızla yaptığımız harcamalarla biriken puanlarla bileti bedavaya getirince seviniriz...

Peki, bunu bir adım ileri götürsek? Uçak biletleri tümden bedava olsa? Sinema biletlerine, müzik CD'lerine para vermesek? Video kayıt cihazlarını ücretsiz dağıtsalar?

Nerede o günler mi diyorsunuz? Söyleyelim, yakında... Yakın gelecekte bu ve benzeri birçok ürün ve hizmet ücretsiz olarak sunulacak. En azından dünyaca ünlü Wired dergisinin Genel Yayın Yönetmeni Chris Anderson böyle iddia ediyor.



 
Maliyetler azalıyor

Anderson bu tezini teknolojinin gelişimine ve internetin yaygınlaşmasına bağlıyor. Değişen üretim biçimleri sayesinde her şeyin maliyeti büyük bir hızla düşüyor. Chris Anderson'ın bu konudaki örneği çarpıcı: Kırk yıl önce Amerika'nın temel sorunlarından biri açlıktı. Bugün ise obezite. Çünkü teknoloji geliştikçe, kaynaklar çoğaldıkça gıda ürünlerinin fiyatı ucuzluyor.

Aynı şekilde hayır kurumları yakın zamana kadar yoksullar için giyecek topluyordu. Oysa bugün bir fincan kahve parasına tişört alınabiliyor. Küreselleşme ve Çin sayesinde oyuncaktan mutfak eşyasına kadar her şeyin maliyeti düşüyor. Bu durum da şirketlerin giderlerinin azalmasına yol açıyor.

Bunun en somut görüldüğü yer ise dijital ortam. Her geçen yıl daha ucuz fiyata daha üstün bilgisayarın en son modelini alabiliyoruz. Yine çok kullanılan internet servisleri de aynı şekilde ucuzluyor. İş dünyası internetten daha fazla yararlandıkça dijital ortamda iş yapmanın maliyeti de giderek azalıyor.

Peki, teknolojiye sahip olmanın ve kullanmanın maliyeti 18 ayda bir yarı fiyatına indiğine göre, bu maliyet ne zaman sıfıra iner? Yanıt: Tahmin ettiğinizden daha kısa sürede!

Örneğin birkaç yıl önce Google'ın e-posta servisi Gmail kullanıcılarına bedava 2GB alan verdi. Ardından Yahoo mail sınırını kaldırarak herkese bedava sınırsız mail servisi verdi. Çünkü bu hizmetin bedeli ucuzladı ve ucuzlamaya devam ediyor. Aynı şekilde Youtube video servisini ücretsiz sundu.

İyi hoş da, ürettiği ürünü, hizmeti bedava dağıtan şirket nereden para kazanacak, nasıl hayatta kalacak? Anderson'ın buna da bir cevabı var: Bu şirketler ücretsiz ürünlerin çevresindeki ürün ve hizmetleri çeşitlendirerek asıl karı buradan elde edecek.



 
Taksiden ucuz uçak bileti

Bunun en somut örneklerinden biri İngiliz havayolu şirketi Ryanair. Şirket, Londra'dan Barcelona'ya topu topu 20 Dolar'a uçuyor. Yani havaalanından evinize dönerken ödediğiniz taksi ücretinden ucuza! Üstelik buna rağmen kar etmeyi, büyümeyi sürdürüyor...

Çünkü şirket sadece uçak bileti satmıyor. Uçaklarda yediğiniz içtiğiniz şeyleri parayla satıyor. Uçağa önce binmek isteyenlerden, fazla bagajı olanlardan ekstra ücret alıyor. İnternet üzerinden yapılan otel rezervasyonlarından, araba kiralama işlemlerinden komisyon kazanıyor, uçak içine reklam alarak gelirini artırıyor.

Şirketin bu tip hizmetleri artırarak zaten 20 Dolar'a indirdiği bilet ücretini tamamen ortadan kaldırması, insanları ücretsiz uçurması işten bile değil. Örneğin şirketin uçakları uçan birer kumarhaneye dönüştürme planı var. Bu durumda diğer şirketlerin bilet satışından elde ettiği gelir Ryanair'in karının yanında solda sıfır kalacak.

Yani ürün ve hizmetten para kazanmak yerine, müşteriden kazanılacak. Müşteri bedava ürün ve hizmetle cezbedebilecek, bu ürün çerçevesinde birtakım değişik ürünler satılacak.



 
Sinemalar bedava olacak

Benzer şekilde yakında dilediğiniz sinemaya girerek istediğiniz filmi ücretsiz izlemeniz hayal değil. Çünkü düşük maliyetli dijital dağıtım sinemaların masraflarının iyice azalma- sına yol açacak. Bu sayede bilet fiyatı ortadan kalkacak. Sinemalar çeşitli ürünler satan stantlar kurarak ya da izleyicilere değişik tecrübeler yaşatacak izleme olanaklarını yüksek fiyata satarak para kazanacak.

Ya da cep telefonu üreticileri GPS özelliğini bütün telefonlara ücretsiz olarak, telefonların fiyatına zam yapmadan ekleyecek ve daha sonra GPS servisi için ücretlendirme yaparak para kazanacak.

Bir başka senaryo: Kullan at tıraş bıçağının mucidi Gilette, servetini tıraş makinelerini ücretsiz dağıtmasına borçlu. Makineyi bedavaya veren şirket, tıraş bıçağı satışları sayesinde karını katlayarak artırdı. Bir sonraki aşama? Kim bilir, belki bu kez tıraş makinesi gibi bıçaklar da ücretsiz verilecek. Gilette de kapısına kilit vurup gitmeyecek. Bu kez tıraş köpüğü satışı sayesinde para kazanmayı sürdürecek.



 
CD'ye para mı verilir

Bu tür uygulamalar yaygınlık kazanmaya başladı. Örneğin İngiltere'de cep telefonu ücretsiz. Fakat ücretsiz telefon alan abone bir yıllık servis kontratı imzalanıyor ve sonuçta GSM şirketleri yine karlı çıkıyor. Aynı şekilde Google her şeyi bedava veriyor ama reklamdan para kazanıyor. Second Life oyunu bedava ancak yer satın almak paralı. Eğer oyunda ev dikecekseniz yer için para ödüyorsunuz.

Müzik dünyasından bir örnekle ve rakamlarla somutlaştıralım bu durumu: Ünlü şarkıcı Prince geçtiğimiz yıl, yeni albümünün CD'sini Daily Mail gazetesinin pazar sayısıyla bedava dağıttı. CD başına alacağı 2 Dolar lisans bedeli alan şarkıcı bu ücreti Daily Mail için 36 Cent'e çekti. 5,6 milyon Dolar yerine 1 milyon Dolar lisans ücreti aldı. Ama Prince bu işten zararlı çıkmadı!

Londra'da 21 tane kapalı gişe konser verdi. Bu konserlerden tam 23,4 milyon Dolar kazandı. Yani aslında bu işten 18,8 milyon Dolar kazançlı çıktı.

Brezilyalı müzik grubu Banda Calypso da aynı yolu izleyenlerden. Grup turne için gittiği kentlerde albümlerinin CD'lerini ücretsiz dağıtıyor. Ama bu sayede konserleri hıncahınç doluyor. Bu sayede grup şu anda turnelere kendilerine ait özel jetle gidip geliyor.

Tabii bu bedava ekonomisinin en büyük kazananı tüketici. Gelecekte müşteriler şirketlerden daha çok kazanacak. Çünkü maliyetler azaldıkça, rekabet kızıştıkça ucuz ve bedava ürün ve hizmetler daha da bollaşacak.