Ancak herkes bu konuda şanslı değil. Milyonlarca insan, ilaç yokluğundan dolayı kolayca tedavi edilebilecek hastalıklar yüzünden hayatını kaybediyor. En basit ilaçlar bile bulunamadığından, hastalıklardan korunulamıyor, teşhis ve tedavi edilemiyor sonuçta da insanlar can veriyor. Dünya Sağlık Örgütü rakamlarına göre, hastalıklar nedeniyle hayatını kaybeden çocukların üçte ikisi, yeterli ilaç olmaması yüzünden ölüyor. Türkiye bu alanda ileri bir konumda. Üretim standartları, teknolojisi ve kurulu kapasitesi açısından gelişmiş bir ilaç endüstrisine sahip olan Türkiye, toplam 42 üretim tesisi ile dünyada ilaç üretiminde kendine yeterli az sayıda ülke arasında yer alıyor.

İlaç üreten 36 ülkeden biri olan Türkiye'deki ilaç endüstrisi, dünyadaki ilaç endüstrisine paralel aşamalar geçirerek bugün uluslararası bir düzeye ulaştı. Türkiye'de ilaç üretimi, Cumhuriyet dönemi öncesinde eczanelerde başlamış. 1915'te üretilen ilaç sayısı 30'u bulmuş, ancak bazı kodeks ampulleri, kuvvet ilaçları ve damlalar gibi sınırlı çeşitlerden ibaret kalmış. Cumhuriyet'in ilanından sonra yerli ilaçlara da ithal edilen ilaçlarla rekabet imkanı sağlanınca ilaç endüstrisi gelişmeye başlamış. 2. Dünya Savaşı'nı izleyen yıllarda, ilaç üreten laboratuvarlar faaliyetlerini geliştirme imkanı bulmuş ve ilaç endüstrisinin gelişimine öncülük yapmış. 1952–1957 yılları arasındaki hızlı sanayileşme döneminde Türkiye ihtiyacının yüzde 60'ını karşılayacak duruma gelmiş.

Günümüze geldiğimizde gelişmiş bir sanayi ile karşılaşıyoruz. İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası (İEİS) verilerine göre 2007'de Türkiye reçeteli ilaç pazarında 11 milyar YTL (6,2 milyar Euro) değerinde 1,3 milyar kutu ilaç satışı gerçekleştirildi. Pazar bir önceki yıla göre tutar olarak yüzde 17, kutu olarak yüzde 10 oranında büyüme kaydetti.

Türkiye üretim standartları ve ürün çeşitleri açısından da gelişmiş düzeyde. Yalnızca biyoteknoloji ürünleri gibi belirli üretim merkezlerinde yapılabilen ürünler ile tüketimi az olması nedeniyle yurtiçi üretimi ekonomik olmayan kan ürünleri ve kanser ilaçları gibi ürünler ülkemizde üretilmiyor.

"Türkiye'de dünyanın çok az ülkesinde görülen, gelişmiş bir ilaç sektörü var. Türkiye'de üretilemeyecek bir ilaç olduğunu düşünmüyorum. Son dönemde piyasalarda dalgalanmalar yaşandı. Her dalgayla da kayıplar verildi. Ayak uyduramayanlar oldu. Ama ayakta kalabilen firmalar gerçekten sağlam kaldı."

Türkiye'de ilaç alanında faaliyet gösteren firmalardan biri de Kurtsan. Şirketin temelleri, 1950'lerde, henüz "doğal yaşam" ve "tamamlayıcı tıp" gibi kavramların yaygın olmadığı bir dönemde, bitkilerden ilaçlar ve sağlıklı ürünler geliştirmeyi kendine misyon edinen Eczacı Niyazi Kurtsan tarafından atılmış. Bugün 50 yılı geride bırakan şirketin Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini kendi gibi eczacı olan kızı Meltem Kurtsan sürdürüyor. Kurtsan ile yerli ilaç sanayisini ve Kurtsan olarak yaptıkları çalışmaları dinledik.

Türkiye'de çok köklü bir yerli ilaç sanayi var. Sanayinin oluşumu 1940'lara, babamın mezun olduğu döneme dayanıyor. Ülkenin kalkınma politikası içinde önemli bir sektör olarak görüldüğü için Avrupa Birliği entegrasyon sürecine kadar devlet tarafından korunmuş. Bu sayede Türkiye'de gelişmiş bir ilaç sektörü var. Son dönemde patent kanunuyla biraz dalgalanma oldu. Her dalgayla da bazı kayıplar verildi. Karları düştü, adapte olamayan firmalar sektörden çekildi ama kalanlar gerçekten sağlam kaldı.

Japonya, ABD gibi ülkelerde ilaç firmaları bütçenin yaklaşık yüzde 16'sını ARGE için ayırıyor. Türkiye'de ise oldukça düşük bir oran ayrılıyor. Tabii bunu çok iyi yapan firmalar da var. Bir teşvik yasası var ama bundan büyük firmalar yararlanıyor. 500 ve üzeri çalışanı olan ve ARGE'sinde 50 kişi çalışan firmalara ARGE desteği veriliyor. Aslında küçük firmaların desteğe daha çok ihtiyacı var.

Günlük kontrol, mikrobiyolojik ve kalite kontrol analizleri yapan analiz ekibimiz var. Bir de üç kişilik bir ARGE ekibimiz var.

Yılda 20–25 milyon kutu üretim hacmimiz var. Kurtsan olarak ürettiğimiz ilaçlar ve Otacı markalı ürünlerimiz var. İlaçlarımızı dermatoloji, solunum yolları ve analjezikler olmak üzere ağırlıklı üç gruba ayırıyoruz. Bu gruplar altında 13 dermatolojik, 9 solunum yolu ve 2 adet analjezik ilacımız bulunuyor.

İhracatımızın yüzde 80'ini Ortadoğu ve Avrupa ülkelerine yapıyoruz. Şimdi Polonya ve Rusya'ya da ürünlerimizi göndereceğiz. Önümüzdeki dönemde İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ukrayna'ya odaklanmayı düşünüyoruz.

Yerli sanayi yalnızca ilaçta değil, birçok sektörde olmalıdır ve devlet tarafından desteklenmelidir. İlacın önemi ise doğrudan insan sağlığı ve yaşamı, yani bir ülkeyi oluşturan nüfus üzerinde etkili olmasından kaynaklanıyor. Dolayısıyla ilaç, bir ülkenin vazgeçilmezi. Bu önemi nedeniyle de günümüzde yerli ilaç sanayisini desteklemeyen ülke yok gibidir. Türkiye'nin sahip olduğu üretim standardı ve kalitesi çok üstün düzeyde. Avrupa ve Amerika da dahil olmak üzere, dünyanın birçok ülkesine ihracat yapıyoruz. Bu nedenlerle yerli ilaç sanayisinin desteklenmesi ve güçlenerek var olması şart. Tüm dünya bu bilinçle hareket ederken Türkiye'nin farklı bir yol izlemesi düşünülemez.

İhtiyaç duyulan tüm tedavi gruplarına cevap vermeyi hedefliyoruz. Bazı özel tedaviler hariç bunu büyük oranda başarıyoruz; sindirim sistemi-ülser ilaçları, dolaşım sistemi-hipertansiyon ve kolesterol-lipid düşürücü ilaçlar, analjezik-antiromatizmal müstahzarlar, antidepresanlar, antibiyotikler ve soğuk algınlığı ürünleri… Aynı zamanda faal olduğumuz tedavi gruplarını ve ürün çeşitlerini artırmak için yoğun çalışmalar yürütüyoruz.

2002'de Fargem'i (Farmasötik Araştırma Geliştirme Merkezi) kurduk. Fargem, bağımsız ve ayrı bir tüzel kişilik yapısıyla yalnızca Nobel'in ihtiyacına değil, dışarıdan gelen taleplere de cevap verir şekilde çalışıyor. Bunun yanı sıra Çerkezköy'deki Ulkar Kimya ve Düzce'deki Nobelfarma tesislerimizde de ARGE çalışma grupları mevcut. Grup şirketlerimizde ARGE çalışanı sayımız toplam olarak 100'ün üzerinde. Yıllık ciromuzun yüzde 5'ini bu çalışmalara ayırıyoruz.

Bir yandan iç piyasadaki konumumuzu güçlendirme çalışmalarımıza devam edeceğiz. Yakaladığımız büyüme hızımızı önümüzdeki 10 yıl içinde de devam ettirmeyi hedefliyoruz. Aynı zamanda 2000'lerde başlattığımız "hem yüzde 100 yerli, hem de çokuluslu ilaç şirketi" stratejimizi devam ettirmek amacındayız. Yakın coğrafya olan Doğu Avrupa ve Orta Asya'da başlattığımız bu çalışmalarımız 15 ülkede devam ediyor. Nobel, doğrudan kendi organizasyonlarıyla Orta Asya'dan bazı Avrupa Birliği ülkelerine kadar uzanan bir coğrafyada bir Türk şirketi olarak hizmet veriyor. Bu çalışmalarımızı niteliksel ve niceliksel olarak artıracağız.

Şirketimiz 1. Dünya Savaşı'ndan sonra Bandırma'da dedemizin açtığı bir eczanenin arka odasında ilk ilaç ve formülasyon çalışmaları ile başlamış. 1940'lı yıllarda babamızın kurduğu laboratuarda devam etmiş ve 1956'da İstanbul'a taşınarak fabrikalaşmış.

İlk günden beri temel prensibimiz, orijinal ilaçlar geliştirmek ve üretmek oldu. Doktorlar tarafından reçete edilecek, belirgin bir farkı olan ilaçları üretme prensibimiz dedemiz ve babamızın hep vurguladığı bir anlayıştı. Kendimize çalışma alanı olarak seçtiğimiz niş pazarlarda rekabet gücümüzü artırmanın en önemli yolu olarak, orijinal ve patentli teknolojilere dayanan ürünlerle üstünlüğü sağlamaktayız.

Her ülkede bazı stratejik sektörler vardır ve ilaç sanayisi de bunlardan bir tanesidir. Ancak ne yazık ki globalleşen dünyada çokuluslu şirketlerin her yere yayılması ve bunların ezici gücü, geleceğine teknoloji yatırımı yapamayan birçok küçük ve orta boy işletmenin de sonunu getirmiştir. Ülkemizde yerli ilaç sanayisinin çoğu mensubu, uzun süredir eşdeğer ilaç üretmeyi tercih ettiklerinden bugün Türkiye'deki yerli firmaların sayısında son 20 yılda belirgin bir azalma oldu. Bir ülkenin kendi ilaç sanayisinin olmaması her bakımdan dışa ve çokuluslu güçlere bağımlı hale gelmesine yol açar. Vs.: Hangi tedavi gruplarına yönelik, kaç çeşit ürününüz bulunuyor? Uzun yıllar önce kendimize birkaç stratejik pazar seçtik. Bunların arasında jinekoloji, dermatoloji ve ağrı tedavisi var. Diğer firmalardan farkımız, ürünlerimizin patent ya da teknolojik özelliklere ve üstünlüğe sahip olmaları. Farklılığımızı teknoloji ile yaratmak temel prensibimiz. Ürün sayımız şu an 20 civarında ama önümüzdeki birkaç yıl içinde bu sayıyı ikiye katlamayı hedefliyoruz.