Merak ettiğiniz oldu mu, Türkiye’de yerleşik yabancı gazeteciler bizi ne zaman nasıl kime neden anlatırlar... Haberler, genel olarak türban meselesi, Kürt sorunu, 301. madde ve Kıbrıs gibi sayısı belirli konu başlıkları etrafında şekilleniyor. Son yıllarda Avrupa Birliği’ne girme konusunda daha faal olan, uluslararası enerji hatlarının geçiş bölgesinde yer alan Türkiye’nin yabancı basında ne şekilde, hangi kriterlere göre ve ne kapsamda haber olduğunu alanlarında söz sahibi gazetecilere sorduk.

Türkiye iki kıtaya yayılan coğrafik yapısı, boğazları, Ortadoğu’ya yakınlığı gibi anbenili özellikleri nedeniyle dünya medyasının gözde ülkesi. İşte bu nedenle ülkemizde Associated Press, Reuters, The Times, The Economist, CNN, El Cezire ve daha pek çok kuruluşun temsilcileri görev yapıyor.

Türkiye’de 40 ülkeden 169 yabancı gazeteci var

Türkiye de iki kıtaya yayılan coğrafik yapısı, boğazları, uzak ve Ortadoğu’ya yakınlığı gibi pek çok albenili özelliği nedeniyle dünya medyasının her zaman gözde bir ülkesi. Başbakanlık Basın-Yayın ve Enformasyon genel müdürlüğü verilerine göre Türkiye’de 40’a yakın ülkeden 169 yabancı gazeteci bulunuyor. Türkiye’de görev yapan gazeteciler arasında sayıca çoğunluk 24 kişiyle İngilizlerde. Onları 22 kişi ile Amerikalılar izliyor. Almanlar ülkemizde 16 temsilci bulundururken 12 Fransız ve 9 Yunanlı gazeteci var. Bunların dışında Hollandalı, Lübnanlı, Katarlı, Çinli, Bulgar, İsrailli, İranlı, Danimarkalı, Rus, Iraklı, İsviçreli, Mısırlı, Avusturyalı, İspanyol, Belçikalı, Sırp, Tacik, Makedon ve Bangladeşli gazeteciler de ülkelerine Türkiye’yi anlatıyor. Bu gazetecilerin çoğunluğu İstanbul ve Ankara’yı mesken tutmuş durumda. Ancak İzmir’de, Antalya’da, Bursa’da, Çanakkale’de, Muğla’da, Trabzon’da hatta Kars’ta bile görev yapan yabancı gazeteciler var.

Muhabirlere şunu yazamazsın diyen kimse yok. Ama beyinlerin perspektif darlığından oluşan bir sansür var. Türkiye hakkında beş öykü var ve klonlanmış haberler yapılıyor.

Türkiye’de yaklaşımın kurumsallaşması gerek. Köşe yazarı enflasyonu var. Sadece İstanbul’da 400 tane köşe yazarı var. Tüm Amerikan medyasında 400 köşe yazarı yok.

Burada hızlı bir değişim var. Ben pencereden bakıyorum ve ertesi gün aynı manzarayı görmüyorum. Türkiye değişime alışmış bir ülke. Şu anda istikrar olabilir ama Türkiye bunu istemiyor. Mesela türban meselesi... Bunun bu kadar büyük bir dava haline gelmesini dünyaya anlatmaya çalışıyorsun ama anlamıyorlar. Bu simgesel kavgaların yanında insanların gerçek hayatlarını etkileyen eğitim ve sağlık gibi en önemli konuları kimse tartışmıyor.

Mesela ben Time dergisine temsilcilik yaptığım zaman enflasyon üzerine yazdığımda, Türkiye’deki kronik enflasyonu anlatmaya çalışırdım, kimse ince iç meselelerle ilgilenmezdi. Sizin Portekiz başbakanını tanımamanız gibi... Bilmeniz gerekmiyor.

Gündemde olan moda haber konuları var. 90’lı yılların başlarında Irak Kürtleri, Güney Doğu’da olup bitenler ve İnsan hakları ihlalleri revaçtaydı. Daha sonra Tansu Çiller hakkında haberler popüler oldu. Türkiye’de kadın bir başbakan olması ilginç geldi. Sonra Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne girme girişimleri haber olmaya başladı. Ardından AKP’nin ne olduğunu anlamaya çalışan haberler yaptım.

Türkiye’de mizanpaja da çok önem veriyorlar. Haberi bir resim gibi görüyorlar. Yazının devamının okunmasını beklemiyorlar. Bu çok kötü! Bana göre Türkiye’de iyi gazeteciler var ama iyi gazete yok.

Her şeyden önce politika geliyor diyebilirim. Türkiye’de gerek televizyonlarda gerekse de gazetelerde her zaman için en çok işlenen konuların başında politika var. Diğer her şey ikinci planda kalıyor. Herkes politikayla ilgili.

Ben zaten önceden burada bir gündem oluşturuyorum ve Yunanistan’a bir iki cümle ile burada şunlar oluyor diyorum. Merkezden bana yönelik bir sansür ya da değiştirme çok nadiren gerçekleşiyor.

Mesela türban konusunda TBMM’de yapılan görüşmeler ve özellikle çıkan tartışmalar ilgi çeken konular arasında. Bunun dışında Türkiye’de ve Kuzey Irak’taki gelişmeler, Kıbrıs sorunu ve burada Yunanlılarla ilgili olan her şey Alpha TV’ye göre haber. Patrik’le ilgili gelişmeler de önemli.

Atina Hukuk Fakültesi mezunu Zacharaki, mezuniyetinin ardından sekiz yıl Alpha radyosunda editörlük yaptı Daha sonra Ta Nea gazetesi ve Pres dergisi için muhabirlik yapan Zacharaki, İstanbul’a gelme hayaliyle Yunanistan’da Türkçe öğrendikten sonra 2007 başında geldiği Türkiye’de Alpha TV’nin İstanbul temsilciliğini yürütüyor.

Filistinli gazeteci Amer Lafi, Türkiye’ye üniversite eğitimi için gelmiş. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’ni bitirmiş ancak lise yıllarından beri sürdürdüğü gazeteciliği tıbba tercih etmiş. Abu Dabi televizyonu, Suudi Arabistan Devlet Televizyonu ve Lübnan LBC televizyonu adına muhabirlik yapan Lafi, meslek hayatına Al Jazeera’da devam ediyor.