Taş yağının, yani petrolün varlığı antik çağlardan bu yana biliniyor. Heredot milattan önce 450’de Tunus ve Yunan adalarında petrol sızıntılarından bahseder. Bu dönemde petrol kumaşlara emdirilerek toplanıyor, hastalıklarda ilaç olarak, su yalıtım malzemesi olarak, savaşlarda yakıcı madde olarak kullanılıyordu.

Rum ateşi birçok savaşın korkulan silahıydı. Fenikeliler gemilerini ziftli maddelerle sıvayan tek ulus oldukları için denizcilikte üstünlük sağlamışlardı. Sümer, Asur ve Babil uygarlıklarının petrolü stratejik bir hammadde düzeyinde kullandıklarını görüyoruz. Petrol kaynaklarına sahip olma nedenli ilk savaş da Babilliler ile Asurlular arasında çıktı. Ticari değeri ortaya çıkan bu madde için birtakım düzenlemeler de yapılmıştı. Hammurabi Kanunları gemi kalafatlamasında kullanılan petrol türevleriyle çalışanların ücretlerine ilişkin hükümler içerir. Babil’in Asma Bahçeleri’nin yapımında zift kullanıldığı ifade edilir.

Petrol üretimi 19. yüzyıl ortalarına kadar ilkel yöntemlerle sürdürüldü. Asfalt, ham petrol ve yağ olarak üretilip kullanıldı. Sanayi devrimi ile birlikte ortaya çıkan enerji ihtiyacı ise petrole olan ilgiyi giderek artırdı. Petrolün ticari anlamda kullanımı 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başladı. 1857’de ABD’de Albay Drake tarafından Pennsylvania’da ilk petrol üretim kuyusu açıldı.

İnsan bedeninin yüzde 70’i sudan oluşuyor. Bu rakamın yüzde 10–15 oranında azalması, insanın susuzluktan ölmesi türünden ciddi tehlikelere yol açabiliyor. Petrolün ekonomideki yeri de işte böylesine hassas. Petrol arzı ve talebi arasındaki dengenin bozulması, dünyayı derinden sarsan ekonomik krizlere yol açabiliyor.

Bugüne dek dört büyük petrol krizi yaşandı. İlk petrol krizi 1973 yılının sonlarında başladı. Suriye, Mısır ve İsrail arasındaki savaş sonucu Arap ülkeleri üretimi kısınca petrol fiyatları 3 Dolar’dan 15 Dolar’a fırladı. Türkiye’nin başına bela olan enflasyon da bu dönemde hayatımıza girdi.

İkinci petrol krizi 1978 yılında, İran Devrimi ile yaşandı. 1978 yılı başlarında Şah’ın devrilmesi ile başlayan kriz, 1980’de İran-Irak Savaşı’nın başlaması ile devam etti. Bu tarihlerde petrol fiyatları 14 Dolar’dan 39 Dolar’a çıktı. Bu kriz şarkılara bile yansıdı. Ajda Pekkan Eurovision’a “Petrol” şarkısıyla katıldı.

Fiyatlar bir süre sonra tekrar düşüşe geçti ancak üçüncü petrol krizi 1990 Ağustos ayında, Irak’ın Kuveyt’i işgali ile başladı. Çok ani bir çıkış yapan fiyatlar, 13 Dolar’dan 32 Dolar’a fırladı. Dördüncü petrol krizi 1999 yılı sonunda başladı. 8–9 yılda fiyatlar 10 Dolar’dan 75–80 Dolar’a çıktı. Günümüzde ise 100 Dolar’ı aştı.

Buna karşılık yeni rezerv bulmak giderek güçleşiyor. 2000 yılın petrol şirketleri 16 yeni küçük yatak buldu. 2001’de bu rakam 8’e, 2002’de ise 3’e geriledi. 2002’den beri yeni rezerv yok.

Bu rakamlar petrolün stratejik öneminin her geçen gün artmasına neden oluyor. Çünkü petrolün tartışılamayacak tek özelliği, sonsuz olmaması. Yani kısa zaman içerisinde dünyadaki petrol rezervleri tükenecek gibi görünüyor.

Peki, petrol tükenirse ne olacak? Maalesef mesele, “İşe bisikletle giderim, arabaya daha az binerim” gibi çözümlerle geçiştirilemeyecek kadar büyük. Petrolün tükenmesi gerçek anlamda uygarlığın sonunu getirebilir. Örneğin aç kalabiliriz…

Çünkü petrol hayatın her alanında. Polyesterden plastiğe, ilaç hammaddesinden makyaj malzemelerine, tarımdan bilgisayar çipine varıncaya kadar günlük hayatta kullandığımız hemen her şeyin üretiminde petrol hammadde olarak kullanılıyor. Gıda üretimi, büyük miktarda petrol gerektiriyor. Her şeyden önce tarım ilaçları ve gübreler petrolden yapılıyor. Tarlaların sürülmesinde kullanılan traktörler de petrole ihtiyaç duyuyor. Üretilen gıdaların depolandığı buzdolapları ve dondurucular? Onlar da yakıt olarak petrol kullanan fabrikalarda üretiliyor. Ama tabii iş bu kadarla da kalmıyor. Bu gıdaların sofranıza ulaşması da petrol kullanan araçlarla gerçekleştiriliyor. ABD’de ortalama bir gıda ürünü, tabağınıza gelene dek 2.400 kilometre yol yapıyor. Bu rakam Kanada’da 8.000 kilometreye kadar çıkıyor.

Toplam petrol üretiminin yüzde 31,2’si Ortadoğu, yüzde 21,6’sı Avrupa ve Avrasya’da, yüzde 16,5’i Kuzey Amerika’da, yüzde 12,1’i Afrika’da, yüzde 9,7’si Asya ve Uzakdoğu’da, yüzde 8,3’ü Orta ve Güney Amerika’da gerçekleştiriliyor.

Dünya petrol tüketiminden en büyük payı ABD alıyor. 2006 yılında dünyada ham petrol tüketimi toplam 3 milyar 889,8 milyon tonu bulurken, bu miktarın yüzde 24,1’ini tek başına ABD tüketti. Bu dönemde ABD 938,8 milyon ton ham petrol tüketirken, 349,8 milyon tonluk ham petrol tüketimi ile Çin ikinci, 235 milyon tonluk ham petrol tüketimi ile Japonya üçüncü, 128,5 milyon tonluk tüketimi ile Rusya dördüncü, 123,5 milyon tonluk ham petrol tüketimi ile de Almanya beşinci sırada yer aldı.

Türkiye ise 2006 yılında 28,5 milyon ton ham petrol tüketerek, dünya toplam tüketiminden binde 7,3 pay aldı.