 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
||
| ||
|
|
||||||||
|
|||||||||
|
|||||||||
|
İnsanlık tarihi üç önemli dönüşüme uğradı. Bunlardan birincisi tarım toplumuna geçiş, ikincisi sanayi devrimi, üçüncüsü ise bugün karşı karşıya olduğumuz bilgi-iletişim devrimi. Sanayileşme sürecini tamamlamış toplumlarda ve yeni sanayileşmiş ülkelerde yeni bir toplumsal yapıyla karşı karşıyayız. Tarım toplumu dönemi İ.Ö. 8000-7000 yıllarında başlayıp, İ.S. 1700'lü yılların sonuna kadar, yaklaşık 10 bin yıl sürdü. Sanayi toplumu ise 250 yıl gibi kısa bir sürede yerini bilgi toplumuna bıraktı. Buharlı makinenin icadıyla başlayan sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçişin bu kadar hızlı gerçekleşmesinin temel nedeni, yeni teknolojilerin gelişme hızı ve bu teknolojilere uyum esnekliğinin yüksek olması. Artık büyük balığın küçük balığı değil, hızlı balığın yavaş balığı yuttuğu bir dünyada yaşıyoruz. Dünya artık daha hızlı dönüyor. Günümüzde sanayileşme sürecini tamamlamış toplumlarda ve yeni sanayileşmiş ülkelerin bazılarında, yepyeni bir toplumsal yapıyla karşı karşıyayız. Diğer toplum biçimlerindeki üretim faktörlerinden farklı olarak "bilgi" temelinde biçimlenen, teknolojinin itici bir güç olduğu bu yeni toplum biçimine "bilgi toplumu" adı veriliyor. | |
||||||||||||||||||||||||||||||
Bilgi toplumu nasıl doğdu
Bilgi toplumu 1960 ve 1970'li yıllarda ABD, Japonya ve Batı Avrupa ülkeleri gibi gelişmiş ülkelerde bilgi teknolojilerinin kullanımının giderek artmasıyla ortaya çıkan bir aşama. Özellikle 1974'te patlak veren petrol krizinin etkisi ile Japonya gibi gelişmiş ülkeler temel stratejilerini gözden geçirerek, enerji tüketimi çok fazla olan demir ve çelik gibi sektörlerden yüksek teknolojiye dayanan mikro elektronik gibi sektörlere yöneldi. Böylece daha çok enerji kullanımını öngören ve kitle üretimine dayanan sanayiler terk edilmeye başlandı. Yeni endüstriler çok büyük ölçüde hammadde ve emeğin üretim sürecindeki ağırlığını azaltarak bilginin önemini ön plana çıkardı. 1975-1990 arasında Japonya'da üretim üç misli arttığı halde hammadde kullanımında herhangi bir artış olmaması da bunun en iyi göstergelerinden biri. Yeni hammadde bilgi Günümüzde dünya düzeni, ağırlıklı olarak bilginin kesintisiz, hızlı ve uluslararası ölçekte entegre ağlar üzerinde dolaşımının ve paylaşımının ekonomik değer yaratması üzerine kurulu. Küresel ekonominin yeni kurallarını, bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan devrim niteliğindeki gelişim ile artan dolaşım yeteneği belirliyor. Yeni kuralların geçerli olduğu bu oyunun adı da "Bilgi Ekonomisi". Yani, bilginin ekonomik ve insani kalkınma için etkili biçimde kullanılması. Emek ve sermayenin pabucunu dama atarak adeta yegane üretim faktörü haline gelen bilgi, hem nitelik hem de nicelik açısından daha önceki dönemlerde kullanılan girdilerden daha önemli. Dolayısıyla artık piyasada rakiplerden bir adım öne geçmek, işletmenin bilgi varlıklarını bulmak, geliştirmek, ölçmek ve raporlamak ile mümkün olabiliyor. Günümüzde enerjilerini tekstil gibi ucuz emeğe dayalı, tarım gibi katma değeri düşük sektörler için harcayanlar değil, eğitime yatırım yapıp bilgi toplumu olmayı başaran ülkeler birinci lige tırmanıyor. | |
|||||||||||||||||||||||||||||||
Üretimin payı düşüyor
Bilgi toplumunun gelişmişlik ve arkasından gelen olgunluk dönemlerine geçmesi ile sanayi sektörünün istihdamdaki payının yüzde 10'un, hatta yüzde beşin altına düşmesi bekleniyor. Örneğin ABD'de 2010 yılında imalat sektörünün istihdamdaki payının yüzde beş olması öngörülüyor. Bu yapısal dönüşüm sürecinde sanayiden açığa çıkan işgücü, bilgi ve hizmet sektörüne kayıyor. Geleneksel sanayi dallarında yapılan üretim gelecekte çok daha az işgücü istihdamıyla gerçekleştirilebilecek. Öyle ki 2025-2030 yıllarında çalışan nüfusun sadece yüzde dördünün üretim etkinliğiyle uğraşması, ev inşası, yemek, yakacak, ulaşım, giyim vb. tüm maddi temel ihtiyaçların karşılanmasına yetecek. Entelektüel sermaye
Bu gelişmeler entelektüel sermaye kavramının da ortaya çıkmasına yol açtı. Son 10 yılda, firmaların entelektüel sermayenin önemini hızla kavraması ile birlikte bu olgu dikkatle ele alınmaya başlandı; eskiden firmaların bilançolarında maddi olmayan varlıklar arasında gösterilmezken, günümüzde firma değerini etkileyen önemli bir faktör haline geldi. Özellikle bilişim sektöründe önemli bir yere sahip olan entelektüel sermaye kavramı, firma değerlemesinde belirleyici bir role sahip. Örneğin, Amerikan ekonomisindeki pazar yapısının yüzde beşi internet firmalarına ait. Bu firmaların piyasa değeri bir trilyon Dolar. 2010 yılında FTSE 100 Endeksi'ne yer alacak firmaların yüzde 25'inin internet ve yüksek teknoloji firmaları olması bekleniyor. Ayrıca ABD'nin en büyük 500 işletmesinin üst düzey yöneticilerinin yüzde 77'si bilgi ve entelektüel sermaye yönetiminin çok önemli olduğunu düşünüyor. | |
|||||||||||||||||||||||||||||||
Yükselen yeni sınıflar
"Bilgi Çağı"nın yeniliklerinden biri de "bilgi işçileri" denilen sınıfın doğuşu. 1. Dünya Savaşı öncesi çiftçiler çalışan nüfusun en büyük kısmını oluştururken 1990'ların başında mavi yakalı işgücü ön plana çıktı. 1950'lerde tüm gelişmiş ülkelerde çalışan nüfusun en büyük kısmını oluşturan mavi yakalılar yerlerini giderek ellerini ve kuramsal bilgilerini aynı anda kullanan teknolojistlere bırakmaya başladı. Bilginin üretilmesi, yönetilmesi, kullanılması ve geliştirilmesine yönelik işler bilgi işçileri tarafından gerçekleştiriliyor. Analiz ve sentez yeteneği olan, bilgiyi işin gereklerine göre dönüştürebilen çalışanlar bilgi işçisi olarak tanımlanıyor. Yüksek eğitimli, uzmanlık alanına sahip, sorumluluk almada yüksek özerklik isteyen ve sorumluluk alanı yalnızca ofis ile sınırlı olmayan bilgi işçileri, herhangi bir yerdeki bilgisayara dayalı sistem ile kendi bilgi, beceri ve deneyimi ile ürünü zenginleştiriyor. | |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
 |
