Guru
Jack Welch
Richard Florida
Yazilim Ihracati
Ceo Portreleri
Bir Ülke: Rusya
AB


onlar ihraç ediyor, biz ithal

Hindistan dünya yazılım piyasasının en büyük ihracatçısı konumunda. İrlanda ve ABD OECD ülkeleri arasındaki en büyük iki ihracatçı olarak ipi göğüslüyor. Peki, bilişimde yıldızı parlayan diğer ülkeler hangileri? Kimler ihraç, kimler ithal ediyor?

Artık Hindistan ve İrlanda deyince pek çok kişinin aklına bilişim geliyor. Bu ülkeler yıllar öncesinden başlayan bilişim politikalarıyla, yazılımda dünyanın en hatırı sayılır ülkeleri konumuna yükseldiler. Geldikleri nokta, bugün pek çok ülkenin iştahını kabartıyor.

İrlanda, ABD, Avusturya ve Hollanda haricindeki OECD ülkelerinin tamamı yazılım ürünlerinde net ithalatçı konumunda yer alıyor. Ancak OECD'nin yazılım ürünleri toplam ihracatının yüzde 55'ini gerçekleştiren İrlanda ile ABD'nin yazılım ürünleri ihracatı hesaba katıldığında, OECD ülkeleri net ihracatçı konumuna geçiyor. İrlanda ve ABD OECD ülkeleri arasında yazılım hizmetleri ihracatında ilk iki sırayı paylaşırken, Japonya'nın ithalatçı konumunda olması dikkat çekiyor. Yazılımdaki telif ücretlerine bakıldığında da, ABD'nin dünyanın en büyük yazılım üreticisi olduğu ortaya çıkıyor.

Yazılım ve bilgi teknolojileri hizmetleri üretiminde OECD ülkeleri arasında yüzde 6.2 ile İsveç ilk sırada yer alırken, Türkiye 0.6 ile son sırada yer alıyor. OECD genel ortalaması ise yüzde 3.6 civarında.

 
Hindistan, İrlanda, ABD ve İsrail dünya yazılım ticaretinin önde gelen üretici ülkeleri. Rusya, Filipinler ve Çin ise diğer önemli ülkeler arasında gösteriliyor. Ayrıca Meksika, Brezilya, Pakistan, Tayvan, Singapur ve Mısır gibi ülkelerde de sektör büyük bir hızla gelişiyor. Yapılan araştırmalara göre, dünya bilgi ve bilgisayar teknolojileri piyasasının yüzde 66'sını Kuzey Amerika ve Avrupa, yüzde 17'sini ise Japonya oluşturuyor. Kişi başına bilgi teknolojileri harcamalarında İsviçre, Japonya ve ABD ön sıralarda yer alıyor. Harcanan para miktarı açısından dünya ortalaması yaklaşık 395 dolar düzeyinde. İlk on ülkede, bilgi teknolojilerinde kişi başına yapılan harcama miktarı 2 bin doların üzerindeyken, Türkiye'de 143 dolar civarında olduğu görülüyor. Yazılım harcamalarında Avrupa'nın önde gelen ülkeleri Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya ve Hollanda. Türkiye'de yazılım sektörü ürünlerine yapılan harcama miktarının 240 dolar civarında olduğu görülüyor. Hem yeni pazarlar bulmak hem de ucuz ve kaliteli işgücünden faydalanmak amacıyla Hindistan, Çin, Filipinler gibi ülkelere yatırım yapan çokuluslu şirketlerin sayısı sürekli artıyor.

Uluslararası şirketlerin bir diğer yatırım alanı da Avrupa. En büyük yazılım firmalarının Avrupa coğrafyasının yazılım alanında önemli ilgi odağı İrlanda olarak görünüyor. Yabancı şirketlerin toplam sayısı, İrlanda'daki yazılım firmalarının yaklaşık yüzde 20'si olmasına karşın, elde edilen gelirin yüzde 90'a yakını bu şirketlere gidiyor.
 

Yazılım ihracatının şampiyonu: Hindistan

Hindistan, yazılım ürünlerinde ilk ihracatını 1970'lerin ortalarında gerçekleştirdi. Hizmet yazılım uzmanlarının denizaşırı ülkelerde çalışmak üzere transfer edilmesiyle, Hindistan 1980'lerin sonunda ihracat gelirlerinin yüzde 75'ini bu şekilde sağlamaya başladı. 2000'lerde bu oran yüzde 60'a düşmesine rağmen, önemini yitirmediğini söylemek mümkün. Yazılım ihracatında Hindistan, gelişmekte olan ülkeler arasında ilk sırada yer alıyor. Yıllık yazılım ihracatının son on yılda yıllık yüzde 40'ın üzerinde büyüdüğü görülüyor. 2000'li yıllardan sonra, sektör ihracatı toplam ihracatın yüzde 8'ini oluşturmaya başladı. Yazılım sektöründe bini aşkın firmada ortalama 150 bin kişiye iş imkanı sağlandı. Her yıl 200 bin bilişim uzmanı yetiştiriliyor. Hindistan'ın yazılım ihracatı bugün itibariyle 20 milyar dolar civarında. 2008 yılında 60 milyar dolarlık bilişim ihracatı yapmayı hedefleyen Hindistan, 3 milyon kişiye de istihdam sağlamayı planlıyor. 2012 yılı için belirlenen hedef, 100 milyar dolarlık yazılım ve 100 milyar dolarlık donanım rakamına ulaşmak.

 

OECD ülkelerinin en büyük yazılım ihracatçısı: İrlanda

İrlanda'nın yazılım sektörüne olan ilgisi Hindistan'a benzer şekilde 1970'lerin başında başladı. İrlanda'nın Avrupa Birliği'ne girişi, ülkenin Sanayi Kalkındırma Otoritesi'nin yoğun çabaları ile yüksek teknolojiye sahip çokuluslu yatırımcıları İrlanda'ya çekmek amacıyla verilen istihdam, eğitim, sermaye ve ARGE yardımları gibi mali teşvikler ile eğitim ve telekomünikasyona yapılan büyük yatırımlar, İrlanda'nın başarısında büyük rol oynuyor. Bu politikalarla İrlanda Avrupa'nın yazılım üretim merkezi olurken, çokuluslu yazılım şirketleri İrlanda'da yerel üretim birimleri kurdular. 1990'lı yıllarda İrlanda'daki yazılım sektörü ortalama yıllık yüzde 20 civarında büyüdü. İrlanda Avrupa'da satılan yazılımın yüzde 40'ını üretirken, toplam yazılım üretiminin yüzde 80'ini ihraç ediyor. İrlanda'da 2000'li yılların başında yazılım sektöründe yaklaşık 700 firmada 30 bin kişiye istihdam sağlandı. İhracatın yüzde 90'ından sorumlu olan 100 firmanın sahibinin yabancılardan oluşması da dikkat çekiyor.

 

İsrail hızlı adımlarla ilerliyor

İsrail'in yazılım sektöründeki başarısının kökleri, ülkenin bağımsızlığını kazanmasının ardından teknoloji düzeyini artırmak amacıyla izlenen politikalara ve devlet desteklerine dayanıyor. Maliyetini askerlerle hükümetin karşıladığı ARGE faaliyetleri yoluyla geliştirilen yazılımların ticarileştirilmesi fırsatı iyi değerlendirildi. İsrailli firmaların yazılım sektöründeki temel üstünlüğü, sürekli olarak yenilenmeye ve geliştirilmeye açık iletişim araçları ile virüs engelleme programları gibi alanlarda faaliyet göstermelerinde yatıyor. Yazılımdaki ihracatı yıllık yüzde 10'lar civarında büyüyen İsrail'in, 2000'li yılların başındaki ihracatı 3 milyar dolara yaklaşıyordu. Üretimin yüzde 75'ini ihraç eden İsrail'deki yaklaşık 300 firma, 20 bin kişiye iş imkanı sağlıyor. Yazılım ihracatının üçte birini ABD'ye, geri kalanını Avrupa'ya yapıyor.

Yazılımda yıldızı parlayan ülkelerden biri: Rusya

Yazılım ihracatının yüzde 30'unu ürün bazında gerçekleştiren Rusya, geri kalanıyla yurtdışında programlama hizmeti veriyor. Rusya'nın yazılım sektöründe geniş, tecrübeli, kaliteli, ama düşük maliyetli işgücü arzı, yurtdışında (özellikle ABD ve İsrail) yaşayan Ruslar sayesinde büyük bir avantaja dönüşüyor. Çünkü yurtdışında yaşayan Rusların sahip oldukları önemli uluslararası bağlantıları, teknoloji üreten üniversitelere ve yerel pazarlara yakın "silikon şehirleri" Rusya'ya önemli bir avantaj sağlıyor. Ancak sektörde belli bir ulusal vizyon ve stratejilerinin olmaması, Batı'nın iş anlayışına uzak olmaları, İngilizce açısından yetersizlikleri, altyapı eksiklikleri, pazarlama ve finansman zorlukları, yaygın korsal üretim, yasal sistemin zayıflığı ve aşırı bürokrasi Rusya için yazılım sektöründe büyük zorluk yaratıyor.

 

Filipinler gelecek vaat ediyor

Filipinler, Hindistan'dan sonra gelişmiş ülkelerin yazılım hizmeti aldığı ikinci ülke konumunda. Birçok yabancı şirketin Filipinler'de ofis kurduğu ve veri hizmetleri alanında iş satın aldıkları görülüyor. 1992'deki volkanik patlamayla zarar görmesinin ardından ABD'nin Filipinler'deki hava ve deniz üslerini terk etmesi sonucunda, bu ülke telekomünikasyon, hava ve karayolu ulaşımında çok güçlü bir altyapı devraldı. ABD'nin bu bölgeleri altyapı açısından desteklemeye devam etmesi ve bölgede Amerikalıların iş anlayışını bilen personelin varlığı, bu bölgelerin yazılım üretim vadileri olmasına yol açtı. Ayrıca Filipinler hükümetinin deniz aşırı ülkelere işgücü akışını teşvik edici politikaları sonucunda 7 milyon Filipinli ülke dışında çalışmaya başladı. Bu durum ülkeye bilgi akışı ve ihracatla ilgili sözleşmeler yaratma bağlamında önemli avantajlar sağladı. Diğer taraftan üretim vadileri dışındaki alanlarda altyapının yetersiz olması, işgücü maliyetlerinin rekabet ettiği ülkelere kıyasla yüksek olması, politik istikrarsızlık, yasal düzenlemeler açısından Batı standartlarının tutturulamaması ülkenin en büyük sorunları arasında yer alıyor.

 

Sahip olduğu vizyon Çin'in en büyük avantajı

Çin diğer gelişmekte olan ülkelere oranla, yazılım sektöründe üretiminin önemli bir bölümünü iç piyasaya satıyor. Çin'in yazılımdaki en önemli avantajı, bir vizyona sahip olması. 2001-2005 yıllarını kapsayan beş yıllık plan çerçevesinde yazılım sektörüne öncelik verildi ve Hindistan'ın sektördeki ilerleme modeli örnek alındı. Yazılım sektörüne vergi destekleri sağlandı, ucuz sermaye temin edildi ve işgücünün yurtdışına çıkışıyla ilgili kurallar yumuşatıldı. Güçlü telekomünikasyon altyapısı, ucuz işgücü sağlanmasına imkan tanıyan eğitim sistemi, yazılım vadileri, ülke dışındaki Çinliler ve Çin'de şube açan çokuluslu şirketler yoluyla yaratılan ticaret bağlantıları Çin'in sektördeki artıları olarak gösteriliyor. Ancak Hong Kong dışında İngilizce kullanımının ve Batı iş kültürüne yakınlığın sınırlı olması, korsan yazılımın yaygınlığı, politik istikrarsızlık, finansmanın kısıtlılığı, yasal sistemin zayıflığı, aşırı bürokrasi ve yolsuzluklar Çin'in en büyük sorunları.